loading...

चंदन वंदन किल्ला

कथा आणि कादंबर्‍यांमध्ये जुळ्या भावांविषयी आपण नेहमीच वाचत असतो. मात्र दुर्गविश्वातही अशी जुळी भावंडे आढळतात. त्यांच्यापैकीच एक चंदन-वंदन किल्ले आहेत. सातार्‍याच्या अलीकडे २४ कि.मी. अंतरावर ही दुर्गजोडी उभी आहे. ऊसाच्या पिकामुळे हा सर्व परिसर सधन झालेला आहे.

loading...

त्यामुळे रस्ते, वीज, एस्‌टी या सर्व प्राथमिक सुविधा गावा गावांपर्यंत पोहोचल्या आहेत. सपाट माथा असल्यामुळे, पुणे – सातारा मार्गावरून हे किल्ले सहजच ओळखता येतात.

यांच्या पूर्वेस जरंडेश्वर, कल्याणगड (नांदगिरी), भवानीचा डोंगर, पश्चिमेस वैराटगड, पांडवगड एका बाजूस महाबळेश्वर प्रांत तर दुसरीकडे सातारा शहर यांच्या सीमेवर हे किल्ले उभे आहेत.इतिहासइ.स ११९१ – ११९२ सालच्या ताम्रलेखानुसार हि दुर्गजोडी शिलाहार राजा दुसरा भोज यानी बांधली. १६५९ च्या सुमारास शिवरायांनी सातारा प्रांत जिंकला आणि त्याचवेळी सज्जनगड, कल्याणगड, अजिंक्यतारा या किल्ल्यांसोबत यांना देखील स्वराज्यात सामील करून घेतले.

पुढे संभाजीराजांच्या कारकिर्दीत सन १६८५ मध्ये फेब्रुवारी महिन्यात अमानुल्ला खानाने चंदनवंदन येथे असणार्‍या मराठ्यांच्या तुकडीवर हल्ला केला. या चकमकीत मोघलांच्या हातात २५ घोडी, २० बंदुका, २ निशाणे, १ नगारा सापडला. पुढे १६८९ पर्यंत हा सर्व परिसर मराठ्यांच्या ताब्यात होता. नंतर मात्र तो मोगलांच्या हातात पडला.

छत्रपती शाहुमहाराजांनी सन १७०७ मध्ये पावसाळ्यात हा प्रदेश जिंकून घेतला. पुढे सन १७५२ मध्ये ताराबाईवर लक्ष ठेवण्यास पुरेसा फौजफाटा देऊन बाळाजी विश्वनाथांनी या किल्ल्यावर दादोपंत यांची नेमणूक केली.

चंदनच्या प्रवेशद्वाराजवळील रस्ता पूर्वी बराच कठीण होता. मात्र सध्या तेथे असलेल्या मशिदीमुळे हा रस्ता बराच रुंद झाला आहे. दोन अर्धवट पडलेले बुरूज आपणास प्रवेशद्वाराची जाणीव करून देतात. येथून साधारण १५ पायर्‍या चढून गेले असता, डाव्या बाजूस एक पडकी वास्तू दिसते. तिच्या वरच्या अंगास एक वडाचे झाड आहे. पाच वडांचा मिळून बनलेला असल्यामुळे त्यास पाचवड म्हणतात. बाजूलाच एक शंकराचे मंदिर आहे. यातील दोन्ही महादेवाच्या पिंडी या पाच लिंगांच्या आहेत.

ग्रामस्थांनी मंदिराचा जीर्णोद्धार केला आहे. श्रावणात येथे यात्रा असते.चंदनप्रमाणेच येथेही एक दर्गा आहे. दर्ग्याच्या बाजूस एखाद्या वाड्याच्या भिंतीसारखे बांधकाम आढळते. एका अर्धवट दरवाज्यासारखे काहीतरी दिसते. साधारण सदरेसारखे येथील बांधकामाचे अवशेष दिसतात. याच्या मागील भागात सुद्धा अनेक उद्‌ध्वस्त अवशेष आपणास दिसतात.

हीच गडावरील मुख्य वस्ती असावी. गडाच्या उत्तर टोकावर मजबूत बांधणीचा अगदी सुस्थितीत असलेला एक बुरूज आढळतो. याच वाटेवर एक समाधी आढळते, याच्या वरील बाजूस अस्पष्ट असे शिवलिंग आहे आणि एका बाजूस मारुतीची मूर्ती आहे. गडाच्या दक्षिणेकडे तीन कोठ्या असलेली पण वरचे छप्पर उडालेली वास्तू आढळते.

गावकर्‍यांच्या मते हे कोठार म्हणजे दारूगोळा साठवण्याची जागा होती. गडाच्या मध्यभागी प्रशस्त चौथरा आहे, यावर काय वास्तू होती याचा मात्र अंदाज लागत नाही.

admin

Leave a Reply

Next Post

गुणवंतगड

Fri May 3 , 2019
पाटण वरून चिपळूणकडे जाताना एक फाटा फुटतो, पश्चिम-नैऋत्य दिशेला १० किलोमीटर अंतरावर मोरगीरीचा प्रसिद्ध गुणवंतगड किल्ला आहे. पाटण जवळील हा गड मोरगिरीचा किल्ला म्हणून देखील ओळखला जातो. पश्चिम-वायव्य दिशेला दातेगड आहे, या दोन्ही गडांमधून कोयना नदी आणि हेळवाक पाटण रस्ता जातो. loading... इतिहास:१८ व्या शतकात पेशव्यांच्या राजवटीत या गडाचा उपयोग […]
loading...
WhatsApp chat
%d bloggers like this: