लातूर जिल्हा

लातूर जिल्हा

लातूर जिल्हा 

या शहरास प्राचीन इतिहास आहे. हे शहर राष्ट्रकूट घराण्याची राजधानी होते. त्यानंतर हे शहर बऱ्याच राज्यकर्त्यांच्या ताब्यात गेले. १९ व्या शतकात ते हैदराबाद संस्थान संस्थानच्या अधिकार क्षेत्रात आले. १९४८ मध्ये हा भाग स्वतंत्र झाला व १९६०मध्ये महाराष्ट्रात आला. कालांतराने उस्मानाबाद जिल्ह्या्चे विभाजन होऊन ऑगस्ट १६, १९८२ या दिवशी जिल्हा अस्तित्वात आला.

हे महाराष्ट्राच्या,आंध्र प्रदेशाच्या आणि कर्नाटकच्या सीमेवर असल्यामुळे त्यांच्यामध्ये अनेक परंपरा व रूढी यांची देवाणघेवाण झालेली आहे. हा जिल्हा  व त्या लगतचे कित्येक लोक मराठी व्यतिरिक्त कन्नड आणि तेलुगू भाषा सहज बोलतात. महाराष्ट्राच्या आग्नेय सीमेवर आणि कर्नाटकाच्या ईशान्य सीमेजवळ हा जिल्हा येतो. महाराष्ट्राच्या औरंगाबाद विभागातील हा एक महत्त्वाचा जिल्हा आहे. नांदेड, बीड, उस्मानाबाद हे महाराष्ट्रातील जिल्हे आणि बिदर हा कर्नाटकातील जिल्हा लातूरला जोडून आहेत.

लातुर जिल्ह्याची लोकसंख्या 3,82,940 (2011 नुसार) आहे. लातुर जिल्ह्यामध्ये 10 तालुके आहेत.यांची नावे चाकुर,अहमदपुर,उदगीर,निलंगा,रेणापुर,देवणी,जळकोट,लातुर, औसा,शिरुर अनंतपाळ ही आहेत.लातुर जिल्ह्यातील क्षेत्रफळाच्या द्ष्टीने सर्वात मोठा तालुका औसा आहे.

आणि सर्वात लहान तालुका शिरुर अनंतपाळ आहे.लोकसंख्येच्या द्ष्टीने सर्वात मोठा तालुका लातुर आहे. व सर्वात लहान तालुका शिरुर अनंतपाळ आहे.

ऐतिहासिक स्थान

लातूर शहराला बराच जुना इतिहास आहे. असे म्हणतात की तो राष्ट्रकूटांच्या काळापर्यंत पोचतो. लातूर हे दक्षिणेवर राज्य करणाऱ्या राष्ट्रकूटनामक राजघराण्याची राजधानी होते. लातूरचे पूर्वीचे नाव लत्तलूर असे होते. राष्ट्रकूटचा पहिला राजा दंतिदुर्ग हा याच शहरात रहात असे. लातूरचे दुसरे नाव “रत्नापूर” असेही सांगितले जाते.

हैदराबाद संस्थान भारतात विलीन होईपर्यंत लातूर शहर हैदराबाद संस्थानाच्या अंमलाखाली होते. पुढे ते राज्यपुनर्रचनेनंतर मुंबई राज्यात आणि १९६० मध्ये महाराष्ट्र राज्यात समाविष्ट करण्यात आले .

धार्मिक स्थळे

लातूरमधील लोकांचे सिद्धेश्वर हे ग्रामदैवत आहे. दर वर्षी महाशिवरात्रीला सिद्धेश्वर येथे यात्रा असते, लातूर येथे असलेली गंजगोलाई, सूरत शहावली दर्गा ही काही मुख्य धार्मिकस्थळे आहेत. गंज गोलाई हे व्यापाराच्या दृष्टीने अत्यंत महत्वाचे केंद्र आहे.

१९९३ चा लातूर भूकंप

३० सप्टेंबर १९९३मध्ये लातुर मधील किल्लारी येथे स्थानिक वेळेनुसार पहाटे ३.५३ वाजता मोठा भूकंप झाला, या भूकंपात ३०,००० पेक्षा जास्त लोकांचा मृत्यू झाला, भूकंपाची तीव्रता ६.३ रिश्टर स्केल इतकी होती तर भूकंपाचे केंद्र जमिनीपासून १२ किलोमीटर खाली होते. भूकंपाचा प्रभाव लातूर, बीड, उस्मानाबाद या जिल्ह्यांत अधिक जाणवला आहे

लातूर पॅटर्न

लातूर पॅटर्न लातूर जिल्हा  हा पूर्ण महाराष्ट्रात प्रसिद्ध झाला आहे. लातूरला “द ऑक्सफर्ड ऑफ मराठवाडा” (मराठवाड्यातील ऑक्सफर्ड) म्हणून ओळखले जाते. ‘लातूर पॅटर्न’ हा वाक्प्रचार इथे असणाऱ्या माध्यमिक, उच्च माध्यमिक व विद्यापीठांच्या परीक्षांच्या तयारीसाठी वापरायच्या पद्धतीवरून रुढ झाला आहे.लातूर मध्ये जवळच्या राज्यातून विध्यार्थी मोठ्या प्रमाणात शिक्षणासाठी येतात. महाराष्ट्राच्या इतर भागातही लातूर पॅटर्न ही पद्धत वापरायला सुरुवात झाली आहे. ही पद्धत म्हणजे वर्षभरातील मूळ अभ्यासक्रम लवकर संपवणे आणि अंतिम परीक्षेची तयारी करण्यावर लक्ष केंद्रित करणे होय. लातूर पॅटर्न मध्ये मुख्य गोष्ट म्हणजे नियमित आणि पद्धतशीरपणे भरपूर प्रश्नपत्रिका सोडवणे ही होय.

लातूर मधील देऊळे

  • सिद्धेश्वर रत्नेश्वर मंदिर, लातूर (ग्रामदैवत)
  • अष्टविनायक मंदिर, लातूर
  • विराट हनुमान मंदिर, लातूर
  • गौरी शंकर
  • साई मंदिर
  • केशवराज मंदिर
  • स्वामी समर्थ मंदिर
  • कालिकादेवी मंदिर
  • गजानन महाराज मंदिर
  • हनुमान मंदिर माकनी
  • हनुमान मंदिर गिरकचाल
  • रामलिंग देवस्थान, रामलिंग जवळगा ता. देवणी

 

Check Also

कोल्हापूर जिल्हा

कोल्हापूर जिल्हा

कोल्हापूर जिल्हा कोल्हापूर भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील एक जिल्हा आहे. कोल्हापूर ऐतिहासिक महालक्ष्मी मंदिर, कोल्हापुरी चपला, …

नाशिक जिल्हा

नाशिक जिल्हा नाशिक जिल्हा 18.33 आणि 20.53 डिग्री उत्तर अक्षांश आणि 73.16 डिग्री आणि 75.16 …

नंदुरबार जिल्हा

नंदुरबार जिल्हा

नंदुरबार जिल्हा नंदुरबार भारतातील महाराष्ट्र राज्याच्या खान्देश विभागातील एक जिल्हा आहे आणि तालुकाचे मुख्यालय ठिकाण …

जळगाव जिल्हा

जळगाव जिल्हा

जळगाव जिल्हा विशेष – केळ्यांचे आगर ही जळगाव जिल्ह्याची सर्वांत महत्त्वाची ओळख होय. उत्तर महाराष्ट्रातील …

Leave a Reply

error: माफ करा ही माहिती कॉपीराइट प्रोटेक्टेड आहे..