वाक्यप्रचार

वाक्यप्रचार

वाक्यप्रचार
शब्दशः होणा-या अर्थापेक्षा भिन्न व विशिष्ट अर्थाने रुढ होऊन बसलेल्या शब्दसमूहाला ‘वाक्यप्रचार’ असे म्हणतात. अर्थात हे वाक्यप्रचार म्हणजे वाक्यांश असतो, ते पूर्ण वाक्य नसते.

उदा.

मूळाक्षर अ

  • अजरामर होणे.

अन्नाला जागणे.

  • अटकळ बांधणे
  • अठरा विश्वे दारिद्र्य असणे.
  • अक्षय असणे
  • अंग काढून घेणे
  • अंग चोरणे
  • अंगा खांद्यावर खेळणे
  • अंगात पाणी असणे
  • अंगाला भोक पडणे.
  • अंगात ये
  • अंगावर येणे
  • अंगी लागणे
  • अर्ध्या हळकुंडाने पिवळे होणे.
  • अंगावर काटा उभा राहणे

मूळाक्षर आ

  • आगपाखड करणे.
  • आडवा हात मारणे
  • आग लावणे
  • आगीत तेल टाकणे
  • आग ओकणे

मूळाक्षर इ

  • इरेला पेटणे.

मूळाक्षर ई

  • इतिश्री करणे – शेवट करणे

मूळाक्षर उ

  • उचंबळून येणे
  • उंटाच्या गांडीचा मुका घेणे.
  • उंटावरुन शेळ्या हाकणे.
  • उखळ पांढरे होणे
  • उडत्या घोड्यावर चढणे
  • उडत्या पाखराची पिसे मोजणे
  • उर भरून येणे
  • उर फुटून मरने
  • उरावर बसणे
  • उदक सोडणे – हक्क सोडणे
  • उंबराचे फूल – क्वचित भेटणारी व्यक्ती

मूळाक्षर ऊ

मूळाक्षर ए

एडा होने.

मूळाक्षर ऐ

मूळाक्षर ओ

मूळाक्षर औ

मूळाक्षर ऋ

मूळाक्षर क

  • कुरघोडी करणे.
  • कस्पटासमान लेखणे.
  • कट शिजवणे.
  • कानाखाली आवाज काढणे
  • काना मागून येऊन शाहणे होणे
  • कानात जीव ओतणे
  • कान टोचणे
  • कान ओढणे
  • कान लाल करणे
  • कान धरणे
  • कानातल्या कानात सांगणे
  • कानोकानी सांगणे
  • कुंपणाने शेत खाणे.
  • कोंड्याचा मांडा करुन खाणे
  • कान फुंकणे – मनात भरवून देणे
  • कणिक तिंबणे – मार देणे

र ख

  • खडे चारणे
  • खनकावने

मूळाक्षर ग

  • गर्भगळित होणे

मूळाक्षर घ

  • घरकोंबडा होणे
  • घशाशी येणे.
  • घोडा मैदान दूर नसणे.
  • घाम गाळणे
  • घरचा आहेर.
  • घरोबा करणे

मूळाक्षर च

  • चित्त थाऱ्यावर नसणे

मूळाक्षर छ

मूळाक्षर ज

  • जमीनदोस्त करणे
  • जीव शिगेला लावणे.

मूळाक्षर झ

मूळाक्षर ट

  • टरकवने
  • ठेचणे

मूळाक्षर ठ

  • ठसा उमटवने
  • ठेंगा दाखवणे
  • ठासून सांगणे
  • ठणकावने

मूळाक्षर ड

  • डरकाळी फोडणे.
  • डोंगर पोखरून उंदीर काढणे.
  • डोके खाजवणे.
  • डोक्यावर घेणे
  • डोक्यावर बसने
  • डोके लावणे
  • डोकेदुखी
  • डोक्यावरून आपटणे
  • डोके फोडणे
  • डोके दाबने
  • डोके पिकवने
  • डोके खाणे, डोकं खाणे
  • डोके गरम करणे, डोकं गरम करणे
  • डोके शांत ठेवणे, डोकं शांत ठेवणे,
  • डोळा मारणे
  • डोळे दाखवणे
  • डोळे पांढरे करणे
  • डोळे काढणे
  • डोळे वटारणे
  • डोळे मिटणे
  • डोळ्यात तेल घालून पाहणे
  • डोळा लागणे
  • डोळ्याला डोळा नसणे
  • डोळ्यात भरणे
  • डोळ्यातून उतरणे
  • डोळा चुकवणे
  • डोळेलाऊन बसने
  • डोळे भरून येणे

मूळाक्षर ढ

  • ढगभरून येणे

मूळाक्षर ण

मूळाक्षर त

  • तलावारिला पाणी देणे
  • तळ्यात मळ्यात करणे.
  • तोंडाला काळे फासणे
  • तोंड लपवणे
  • तोडला पाणी सुटणे
  • तोंडी लागणे
  • तोंडचे पाणी पळणे
  • तोंड मारणे
  • तोंडो तोंडी येणे
  • तोंडावर येणे
  • तोंडघाशी पडणे
  • तोंड फुटणे

मूळाक्षर थ

  • थवे चारने

मूळाक्षर द

  • दात ओठ खाणे.
  • दोनाचे चार हात करणे – लग्न करणे
  • दात दाखवणे
  • दात पाडणे
  • दात खाणे
  • दाणादाण करणे

मूळाक्षर ध

  • धचा मा करणे
  • धूळ चारणे.
  • धर्म करता कर्म उभे राहणे.
  • धन करणे.

मूळाक्षर न

  • नाकाने कांदे सोलणे
  • नाकातलं काढून ओठावर ठेवणे
  • नाक मुरडणे
  • नाक कापणे
  • नाकात दम आणणे
  • नका समर चालणे
  • नाक नसणे
  • नाकी नऊ येणे
  • नाक खुपसणे
  • नाक दाबणे
  • नाक वर असणे
  • नाकावर पाडणे
  • नाडी पकडणे
  • नाट लागणे
  • नव्याचे नऊ दिवस

मूळाक्षर प

  • पाचवीला पुजलेले असणे.
  • पोटात दुखणे
  • प्रेताच्या टाळु वरचे लोणी खाणे.
  • पळता भुई थोडी होणे
  • पाण्यात पाहणे
  • पाणी पाजणे
  • प्राण पणाला लावणे.
  • पाने पुसणे.
  • पासंगाला न पुरणे.

मूळाक्षर फ

फूस लावणॆ

मूळाक्षर ब

  • बाऊ करणे
  • बादरायण संबंध जोडणे

मूळाक्षर भ

  • भाव खाणे.
  • भान हरपणे.

मूळाक्षर म

  • मोर पिस फरवलया सारखे वाटणे
  • मन भरून येणे
  • मूग गिळून गप्प बसणे .
  • मधाचे बोट लावणे – खोटी अशा लावणे

मूळाक्षर य

  • येथे नाचत माशे चलते

मूळाक्षर र

  • राम नसणे.
  • राम राम ठोकणे.
  • रत्रिचा दिवस करणे.

मूळाक्षर ल

  • लष्कराच्या भाकऱ्या भाजणे.
  • लंकेची पार्वती होणे

मूळाक्षर व

  • वड्याचे तेल वांग्यावर काढणे.
  • वाटाण्याच्या अक्षता लावणे.
  • वेड पांघरुन पेडगावला जाणे.
  • वारी करणे.

मूळाक्षर श

  • शाळा होणे.
  • शाळा घेणे.
  • शक्कल लढवणे

मूळाक्षर ष

मूळाक्षर स

  • स्वर्ग दोन बोटे उरणे
  • सुतावरून स्वर्ग गाठणे
  • सुंठीवाचून खोकला जाणे
  • सलगी आसने
  • संगोपन करने
  • सरड्याची धाव कुंपणापर्यंत

मूळाक्षर ह

  • हळहळ होणे.
  • हिरवा कंदील दाखवणे.
  • हात देणे.
  • हात दाखवणे.
  • हात टेकणे.
  • हात पसरणे.
  • हात हलवत परतणे.
  • हात लावणे.
  • हात हातात घेणे.
  • हाती लागणे.
  • हपापा चा माल गपापा करणे
  • हात मिळवणे
  • हात साफ करणे.
  • हात मारणे
  • हात घालणे
  • हात असणे
  • हाती येणे
  • हाती घेणे

मूळाक्षर क्ष

मूळाक्षर ज्ञ

READ  मराठी संज्ञा
%d bloggers like this: