शब्दसंपदा

शब्दसंपदा

शब्दसमूहाबद्दल एक शब्द

(1) मोफत पाणी मिळण्याची व्यवस्था – पाणपोई
(2) गावाचा कारभार – गावगाडा
(3) वाजवीपेक्षा जास्त खर्च करणारा – उधळ्या
(4) सतत उद्योग करणारा – दीर्घोद्योगी
(5) दुसऱ्याच्या जिवावर जगणारे – परोपजीवी
(6) जे विसरता येणार नाही असे – अविस्मरणीय
(7) परमेश्वराचे अस्तित्व मानणारा – आस्तिक
(8) जाणून घेण्याची इच्छा असलेला – जिज्ञासू
(9) तीन रस्ते मिळतात ती जागा – तिठा
(10) घोड्यांना बांधण्याची जागा – पागा

समान अर्थाचे शब्द

समानार्थी शब्द म्हणजे एका शब्दाशी समसमान अर्थव्याप्ती आणि वापराची व्याप्ती असलेला, त्याच भाषेतला दुसरा शब्द किंवा शब्दसमूह.

(1) तोंड = आनन , मुख, वदन
(2) दैत्य = दानव, राक्षस, असुर
(3) वारा = अनिल, पवन, वायू, समीरण
(4) सोने = कनक, सुवर्ण, हेम, कांचन
(5) नदी = सरीता, तटिनी, तरंगिणी
(6) अनल = विस्तव, पावक, अग्नी, वन्ही
(7) आनंद = हर्ष, मोद, संतोष
(8) दिवस = वार, वासर, अहन
(9) मुलगा = पुत्र, सुत, नंदन, तनुज
(10) पान = पर्ण, पत्र, पल्लव

विरुद्धार्थी शब्द

(1) हिरमुसलेला x उत्साही
(2) स्वार्थ x परमार्थ
(3) विलंब x त्वरा
(4) सुटका x अटक
(5) सुभाषित x कुभाषित
(6) इहलोक x परलोक
(7) तेजी x मंदी
(8) पुरोगामी x प्रतिगामी
(9) श्रेष्ठ x कनिष्ठ
(10) स्वच्छ x घाणेरडा

शब्द एक – अर्थ अनेक

(1) मान – आदर, स्वाभिमान, शरीराचा एक अवयव
(2) तीर – नदीचा काठ, बाण
(3) दल – सैन्याची तुकडी, फुलाची पाकळी
(4) वजन – माप, वचक, प्रतिष्ठा
(5) खूण – चिन्ह, सूचना, इशारा, संकेत
(6) पक्ष – पंख, बाजू, भाग, श्राद्ध
(7) पूर – नगर, शहर, पाण्याचा पूर
(8) वर – पती, आशीर्वाद
(9) नाद – आवाज, छंद, आवड
(10) काळ – वेळ, मृत्यू

समूहवाचक शब्द

(1) पक्ष्यांचा – थवाकळा
(2) किल्ल्यांचा – जुडगा
(3) हत्तींचा – कळप
(4) दुर्वांची – जुडी
(5) प्राण्यांचा – जथा
(6) मुलांचा, मुलींचा – घो
(7) खेळाडूंचा – संघ
(8) भाकऱ्यांची – चवड
(9) तारकांचा – पुंज
(10) फळांचा – घोस

आलंकारिक शब्दयोजना

(1) एकत्र येऊन कारस्थान करणारे लोक – चांडाळचौकडी
(2) नेहमी सत्य बोलणारा धर्मनिष्ठ माणूस – धर्मराज
(3) वेडेवाकडे बोलणे – मुक्ताफळे
(4) कलहप्रिय स्त्री – कैकेयी
(5) अतिशय बुद्धिमान व्यक्ती – ब्रह्मदेव
(6) अप्राप्य गोष्ट – मृगजळ
(7) अत्यंत रागीट माणूस – जमदग्नी
(8) अत्यंत कुरूप स्त्री – कुब्जा
(9) तात्पुरती विरक्ती – स्मशानवैराग्य
(10) गुणकारी उपाय – रामबाण

error: Content is protected !!
%d bloggers like this: