महिमतगड

रत्नागिरी जिल्ह्यातील संगमेश्वर तालुक्यात ‘‘महिमतगड‘‘ हा डोंगरी किल्ला आहे. दक्षिणोत्तर पसरलेल्या या किल्ल्यावर दाट झाडी आहे. झाडीत किल्ल्याचे भरपूर अवशेष आहेत. किल्ल्याच्या उत्तरेस कुंडी व पूर्वेस निगुडवाडी गाव आहे. दोनही गावातून किल्ल्यावर पोहोचण्यास २.५ ते ३ तास लागतात. दरवर्षी दसर्‍याला गावकरी किल्ल्यावर देवीचा उत्सव साजरा करतात.

महिमतगडाचे पूर्वाभिमुख प्रवेशद्वार इतिहासाची साक्ष देत अजूनही उभे आहे. दरवाजातून आत शिरल्यावर दोन्ही बाजूंना पहारेकर्‍यांसाठी देवड्या आहेत. गड प्रवेश केल्यावर दोन वाटा फुटतात. त्यातील समोरच्या वाटेने गेल्यास तटबंदीला लागून असलेला बांधीव तलाव उजव्या बाजूस दिसतो. पण या तलावाला गळती लागल्यामुळे त्यात पाणी साठत नाही.

तलावावरुन पुढे गेल्यावर डाव्या बाजूस कातळात खोदलेले एक खांबी टाकें लागते यातील पाणी पिण्यास योग्य आहे; परंतू टाक्यात गाळ साचल्यामुळे त्यात थोडेच पाणी जमा होते. टाक्यावरुन तसेच पुढे गेल्यावर तटबंदीत बांधलेले एक शौचकुप पाहायला मिळते. या बाजूची गडाची तटबंदी शाबुत असून, ती दगड एकावर एक रचून बांधलेली आहे.

दगड सांधण्यासाठी चुन्याचा वापर केलेला दिसत नाही. हे सर्व पाहून पुन्हा प्रवेशद्वारापाशी येऊन पायर्‍यांच्या मार्गाने चढून गेल्यावर दुसरे उध्वस्त प्रवेशद्वार लागते. प्रवेशद्वारातून आत गेल्यावर डाव्या हाताला बांधीव तलाव दिसतो. यालाही गळती लागली असल्यामुळे यात पाणी साठत नाही. तळ्याला वळसा घालून जाणार्‍या पायवाटेने गेल्यावर महिषासूर मर्दिनीचे मंदिर लागते.

या मंदिरात अनेक झिजलेल्या मुर्ती व तांदळे ठेवलेले आहेत. मंदिरा समोर दोन छोट्या तोफा ठेवलेल्या आहेत. या बाजूची किल्ल्याची तटबंदी शाबूत आहे. मंदिरा समोरील पायवाटेने पुढे गेल्यावर झाडीत पडलेली एक मोठी तोफ दिसते.

या गोष्टी पाहून मागे येऊन पुन्हा तळ्याला वळसा घालणार्‍या पायवाटेने अर्धे अंतर चालून गेल्यावर डाव्या बाजूस डोंगरावर जाणारी पायवाट दिसते. या वाटेने चढून गेल्यावर प्रथम उजव्या बाजूस शंकराचे मंदिर दिसते. मंदिरा समोरच उघड्यावर नंदी आहे. मंदिरातील पिंडीवर धातूचे आवरण घातलेले आहे.

पुन्हा पायवाटेने वरच्या दिशेने गेल्यावर हनुमंताची दगडात कोरलेली मूर्ती आढळते. याच वाटेने दाट झाडीतून चढत गेल्यावर आपण गडाच्या बालेकिल्ल्याच्या तळाशी येतो. येथून खालच्या बाजूस नौकेच्या नाकाच्या आकाराचा देखणा बुरुज पाहायला मिळतो, पण तिथपर्यंत जाणे अवघड आहे.

बालेकिल्ल्यावर फक्त ध्वजस्तंभ आहे. येथून किल्ल्याचा अवाढव्य विस्तार कळतो. पूर्वेला सुस्थितीत असलेले दोन बुरुज दिसतात. बालेकिल्ल्यावरुन आजूबाजूचा विस्तिर्ण प्रदेश व दक्षिणेला विशाळगड दिसतो. येथे आपली गडफेरी पूर्ण होते.

About takmukteshwar

Check Also

शिवनेरी किल्ला

शिवनेरीचा हा प्राचीन किल्ला महाराष्ट्र राज्यात जुन्नर गावाजवळ, पुण्यापासून अंदाजे १०५ किलोमीटरवर आहे. शिवनेरी हे …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *