Category: Marathi Posts

Programming WhatsApp Groups

Programming WhatsApp Groups

Programming WhatsApp Group Links


Programming WhatsApp Group Rules

  • These coding WhatsApp groups are not for chit chat
  • Only join if you want to help or learn from the group
  • No spamming with off topic
  • Strictly no sharing of adult content in these groups
  • No sharing of any type or links or videos
  • These groups are for educational purpose only
  • Give respect and take respect from the groups
  • Help others and get help from others
  • Stay active in the group or else you will be removed from the group admin in very short time
  • you are not allowed to change the group name or timeline without the admin permission. for more group rules ask the admin after joining.

Programming WhatsApp Group Links


Android Programming/Development WhatsApp Group Links List

Programming WhatsApp Group Conclusion:

These are some of the coding and programming WhatsApp groups links. If you caught any group is not working or saying revoked then let me know. If you have any WhatsApp group then do share it with us strictly join these groups for educational purpose only. Feel free to share your experience with these Programming/Coding WhatsApp group links

SSC Exam WhatsApp Groups

Indian SSC Exam WhatsApp Group Link


Indian SSC Exam WhatsApp Group Link: Hey Guys, Welcome back to WhatsApp group join link. This time I am back with Indian government exam WhatsApp groups where you will find SSC WhatsApp group links so if you are preparing for the SSC exam then these WhatsApp group links are for you. simply click on the WhatsApp group link and join them. Make sure you strictly follow the group rules if you want to stay in the group.

Indian SSC Exam WhatsApp Group Rules

    • Join these groups only if you are preparing for the SSC group
    • These groups are not for chit chat or time pass
    • Give respect to the group members and take respect from them.
    • You are not allowed to change the group name or group image


  • Stay active in the group
  • Don’t spam in the groups
  • You are not allowed to share any type of adult content in the group
  • If you have any problem with the group or group members then contact the group admin
  • For more group rules ask the group admin after joining

Indian SSC Exam WhatsApp Group Link




Happy Diwali 2018 Images Greetings Banners

Happy Diwali 2018 Images Greetings Banners

happy diwali 2018 happy diwali 2018 happy diwali 2018 happy diwali 2018 happy diwali 2018 happy diwali 2018 happy diwali 2018 happy diwali 2018

happy diwali 2018

Indian family people celebrating Diwali festival of India in vector

happy diwali 2018 happy diwali lamp happy diwali kandil happy diwali 2018 happy diwali 2018 happy diwali 2018 happy diwali 2018 happy diwali 2018 happy diwali 2018 happy diwali 2018 happy diwali 2018 happy diwali 2018 happy diwali crackers happy diwali 2018 happy diwali 2018 happy diwali 2018 happy diwali 2018 happy diwali 2018 happy diwali 2018 happy diwali 2018 happy diwali rangoli happy diwali 2018

happy diwali 2018

illustration of Lady burning diya on happy Diwali Holiday doodle background for light festival of India

happy diwali 2018 happy diwali 2018 happy diwali 2018 happy diwali 2018 happy diwali 2018 happy diwali 2018 happy diwali png happy diwali 2018 happy diwali 2018 happy diwali toran happy diwali banner happy diwali 2018 happy diwali 2018 lamp happy diwali 2018 png happy diwali 2018 kandil happy diwali 2018 happy diwali 2018 happy diwali 2018

diwali 2018
diwali 2018 usa
diwali 2019
diwali 2017
diwali 2018 india
diwali decorations
diwali mela 2018
diwali gifts
diwali sweets
diwali festival
diwali activities
diwali art
diwali at times square
diwali and new year 2018
diwali adam sandler
diwali activities for adults
diwali atlanta
diwali attire
diwali austin
diwali and holi
a diwali rocket is ejecting
a diwali scene
a diwali thought
a diwali rocket is ejecting 50g
a diwali poem
a diwali message
a diwali story
a diwali card
a diwali festival
a diwali song
diwali ball
diwali background
diwali backdrop
diwali banner
diwali bazaar 2018
diwali books
diwali balboa park 2018
diwali bay area
diwali bollywood songs
diwali barbie
diwali b karm
diwali b karam
diwali b karm mp3
diwali b karm mp3 download
diwali b karm lyrics
diwali b karm khazala mp3
diwali b karm djpunjab
diwali by b karm khazala mp3
diwali b karam djpunjab
diwali b karam mr jatt
diwali celebration 2018
diwali card
diwali chicago
diwali calendar 2018
diwali craft ideas
diwali crafts
diwali colors
diwali celebration in india
diwali candles
diwali c
diwali c program
cbeebies diwali
diwali c.g song
big c diwali offers
c-ibc diwali gala
c.g.diwali song mp3
big c diwali exchange offers
cg diwali
c program for diwali wishes
diwali date
diwali date 2018
diwali day
diwali decor ideas
diwali decorations diy
diwali dress
diwali dance
diwali d.j song
diwali d
diwali d.p
diwali d images
d’mart diwali offer
d’mart diwali offer 2017
d’mart diwali offer mumbai
d mart diwali gifts
d b diwali homes
d b diwali elegance chandkheda
diwali events 2018
diwali events
diwali episode the office
diwali events near me
diwali evite
diwali essay
diwali event ideas
diwali events bay area
diwali elephant
diwali explained
e diwali ank
e diwali ank free
e diwali pataka
diwali ecards
e diwali ank 2017
e diwali greeting cards designs
e diwali ank free 2017
diwali e greetings cards free download
diwali e-greetings in hindi
diwali festival 2018
diwali festival of lights
diwali fireworks
diwali for kids
diwali faral
diwali flyer
diwali facts
diwali food drive
date of diwali
g/f diwali
happy diwali f
diwali greetings
diwali games
diwali gift box
diwali greeting cards
diwali gif
diwali gifts to usa
diwali gifts for kids
diwali games in office
diwali g i f
diwali g
diwali g i f download
c.g diwali song
moto g diwali offer
happy diwali g i f
happy diwali g
diwali offer on activa 4g
diwali holiday 2018
diwali hinduism
diwali history
diwali houston
diwali hindu
diwali home decoration
diwali houston 2018
diwali hindi movie
diwali hindu festival
diwali h.d wallpaper
diwali h d image
aayi hai diwali
aai hai diwali
aayi hai diwali song
aai h diwali mp3
aayi hai diwali suno ji
aye hai diwali
aai h diwali song
diwali in 2018
diwali india
diwali invitation
diwali in usa
diwali india 2018
diwali in 2019
diwali invitation wording
diwali in tamilnadu 2018
diwali in trinidad 2018
i diwali song
i diwali app
i diwali apk
i diwali app download
i diwali crackers
diwali i 2018
diwali i 2016
diwali i india
diwali i hindi
diwali jersey city
diwali jainism
diwali jaipur
diwali jersey city 2018
diwali jewelry
diwali jhu
diwali jewellery
diwali jokes in english
diwali jeopardy
j walker blue diwali
diwali j video
diwali kandil
diwali kab hai
diwali killa
diwali koka booth
diwali kalnirnay 2018
diwali kab hai 2018
diwali kolam
diwali karnataka 2018
diwali kerala
diwali kandil amazon
diwali ke totke
diwali ke upay
diwali ke diye
diwali k liye rangoli
diwali ke pakwan
diwali k din chipkali dekhna
diwali ke wallpaper
diwali ke deepak
diwali ki ram ram
diwali lights
diwali lantern
diwali lamps
diwali los angeles 2018
diwali lakshmi
diwali lakshmi puja 2018
diwali light festival
diwali los angeles
diwali logo
diwali lunch invitation
diwali l
diwali l songs
l&t diwali bonus
happy diwali l
l’hindouisme diwali
l’histoire de diwali
diwali meaning
diwali mela 2018 nj
diwali movie
diwali music
diwali mela 2018 dallas
diwali mela cupertino
diwali mela 2018 nyc
diwali mela dallas
diwali m
diwani m diwani
diwali me kya kre
2018 m diwali kb h
2017 m diwali kab h
2017 m diwali kb thi
2016 m diwali kb thi
2018 m diwali kab ki h
2018 m diwali kab hai
sapne m diwali dekhna
diwali nyc
diwali november 2018
diwali nyc 2018
diwali new year 2018
diwali night
diwali new year
diwali near me
diwali nepal
diwali new york 2018
diwali nj 2018
in diwali
in diwali home decoration
diwali n new year wishes
diwali n new year images
diwali n new year 2017
diwali n charlie apm music
diwali n new year greetings
diwali and dhanteras sms
diwali n new year 2018
diwali office
diwali outfits
diwali on the hudson
diwali october 2018
diwali origin
diwali on the hudson 2018
diwali on 2018
diwali office song
diwali outfits 2018
diwali office party ideas
o diwani o mastani
o diwani o mastani mp3
o diwani o mastani qawwali dj
o diwani o mastani atom bomb mp3
o diwani o mastani qawwali lyrics
o diwani o mastani remix
essay on diwali
date of diwali 2017
images of diwali
paragraph on diwali
diwali pictures
diwali party games
diwali pics
diwali photo booth
diwali paris
diwali puja 2018
diwali party 2018
diwali pronounce
diwali p
diwali pe essay
diwali par kavita
happy diwali p
p c chandra diwali offer
diwali quotes
diwali quiz
diwali quotes in hindi
diwali quotes in english
diwali quotes 2018
diwali quotes in tamil
diwali quilling cards
diwali quotation in hindi
diwali question
diwali quilling
diwali q
diwali q manai jati h
happy diwali q
q card on diwali
diwali q es
q significa diwali
diwali rangoli
diwali recipes
diwali riddim
diwali religion
diwali return gifts
diwali release tamil movie 2018
diwali rangoli designs
diwali rituals
diwali riddim mix
diwali releases 2018
diwali r
wagon r diwali offer
wagon r diwali offer price
r city mall diwali offers
r k plaza diwalipura
happy diwali r
diwali snacks
diwali songs
diwali sale
diwali story
diwali sale 2018
diwali san antonio
diwali symbols
diwali significance
diwali schedule nov 7 2018
diwali s.a in hindi
diwali s.a
diwali s.a in english
diwali’s rangoli
diwali s images
diwali s wallpaper
diwali’s rangoli images
rangoli designs for diwali
diwali this year
diwali traditions
diwali theme party
diwali the office song
diwali time
diwali the festival of lights
diwali toran
diwali trinidad
diwali treats
diwali t shirts
diwali t
t shirts diwali offer
border te diwali
happy diwali t shirt
happy diwali t
luminarc diwali t
diwali usa 2018
diwali us holiday
diwali utah
diwali us 2018
diwali uiuc
diwali uk
diwali uk 2018
diwali utsav
diwali upcoming movies
diwali utane recipe in marathi
diwali youtube
diwali u
wish u diwali
washu diwali
wish u diwali image
wish u diwali sms
miss u diwali sms
uchicago diwali
miss u diwali status
love u diwali image
diwali video
diwali vector
diwali vacation 2018
diwali varanasi
diwali vanderbilt
diwali vs deepavali
diwali vs holi
diwali varanasi 2018
diwali vs diwali
diwali vacation leave mail
diwali vs diwala
v mart diwali offer
channel v diwali dhoom 2014
deepavali and diwali
bajaj v diwali offer
happy diwali v
ek wo bhi diwali thi
diwali wishes
diwali what is it
diwali wiki
diwali week
diwali week 2018
diwali wreath
diwali wallpaper
diwali weekend 2018
diwali wustl
diwali word search
w diwali collection
w.b diwali bumper result
bablu w diwali
happy diwali w
diwali w indiach
swieto diwali w indiach
diwali dates 2018
diwali days 2018
x diwali video
x happy diwali
diwali yoga
diwali year 2018
diwali yokohama 2018
diwali year
diwali yoga sofia
diwali yellow background
diwali year 3
diwali youtube video
diwali year 2
y diwali is celebrated
y diwali is celebrated in tamil
y diwali images
happy diwali images
y we celebrate diwali
y v celebrate diwali
diwali zurich
dilliwaali zaalim girlfriend
diwali zip
diwali zee tv
diwali zoozoo pics
dilliwaali zaalim girlfriend movie
dilliwaali zaalim girlfriend song
diwali zedge
diwali zee marathi ank
diwali zip file
zee diwali ank
zee diwali magazine
zee tv diwali
zee marathi diwali
z marathi diwali ank
zee marathi diwali ank price
wen z diwali
z marathi diwali song
zee marathi diwali ank pdf
z anmol diwali contest
diwali 018
diwali 017
diwali 0f 2017
diwali 2 017
diwali date 017
essay 0n diwali
diwali nivas le3 0qr
diwali 18
diwali 1018
diwali 1995
diwali 1997
diwali 1991
diwali 1993
diwali 1990
diwali 1984
diwali 101
diwali 10 lines
1. diwali
diwali 1 rupee sale
diwali 1 line status
diwali 1 minute games
diwali 1 rs sale
diwali 1 line quotes
1 happy
1 line diwali wishes
class 1 diwali essay
day 1 diwali
diwali 2020
diwali 2018 tamilnadu
diwali 2018 kalnirnay
diwali 2021
diwali 2
diwali 2 018
diwali 2 line status
diwali 2 line shayari
diwali 2-17
diwali 2-18
diwali 2 lines
diwali 2 day
diwali 2 full movie
diwali 3018
diwali 3d
diwali 3000
diwali 3017
diwali 3d model
diwali 3001
diwali 3 days 2018
diwali 3 sentence
diwali 3d images
diwali 3d cards
3 diwali decoration ideas
diwali 3 days 2017
diwali 3 line
class 3 diwali essay
3 day diwali pooja
golmaal 3 diwali scene
nokia 3 diwali offer
3 movie diwali images
year 3 diwali
3d diwali wishes
diwali 4k wallpaper
diwali 4 lines
diwali 4 days
diwali 4 days 2018
diwali 4th day
diwali 4 november
diwali 4g mobile offer
diwali 4k
diwali 4k pic
diwali 4d wallpaper
sims 4 diwali
redmi 4 diwali offer
sims 4 diwali update
redmi 4 diwali offer price
mi 4 diwali offer
diwali 5 days
diwali 5 days 2018
diwali 5 lines
diwali 5 lines in hindi
diwali 5 sentence
diwali 5 days celebration
diwali 5 days information in marathi
diwali 5 days in hindi
diwali 5 days dates 2018
diwali 500 mg
5 diwali days
5 diwali days 2017
5 diwali facts
5 diwali sweets
diwali 5 days importance
diwali 6th nov
diwali 6th
diwali 6 rangoli
diwali essay 6th class
diwali on 6 november
diwali year 6
diwali iphone 6 offer
diwali nov 6
diwali song 64kbps
diwali special 64kbps mp3 song
iphone 6 diwali offer
november 6 diwali
nov 6 diwali
iphone 6 diwali offer 2018
diwali 7th
diwali 7 days
diwali 7017
diwali 720p video songs
diwali 71
720×1280 diwali wallpaper
7 cpc diwali bonus
7 pay diwali bonus
7 diwali sweets
diwali 20 7
diwali 7 november
diwali 7 2018
honor 7 diwali offer
windows 7 diwali theme
diwali 8 lines
diwali 8n 2018
diwali 8k wallpaper
diwali 8th november 2018
diwali 8 november
diwali 89
diwali cue 8 ball pool
diwali essay 8th class
happy diwali 8k wallpaper
diwali 20 8
8 easy diwali decoration ideas
8 easy diwali and christmas decoration ideas
8 easy diwali
diwali 9x tashan mp3
diwali 90s
diwali 983
diwali 92500
9xm diwali song
9xm diwali video
9apps diwali offer
9apps diwali
9xm diwali song download
diwali november 9
diwali 9
november 9 diwali
bigg boss 9 diwali celebration
bigg boss 9 diwali episode
9 november 1988 diwali
9 days of diwali
samsung note 9 diwali offer
9gag on diwali


शिवाजी महाराजांचे मावळामधील सवंगडी आणि अन्य प्रसिद्ध मावळे

  • कान्होजी जेधे
  • बाजीप्रभू देशपांडे
  • मुरारबाजी देशपांडे
  • नेताजी पालकर
  • बाजी पासलकर
  • जिवा महाला : जिवा महाला याचे छायाचित्र असलेले टपाल तिकीटही निघाले आहे.
  • तानाजी मालुसरे
  • हंबीरराव मोहिते

शिवाजी महाराजांचे सरसेनापती

  • नेताजी पालकर
  • प्रतापराव गुजर
  • हंबीरराव मोहिते
  • खंडेराव कदम

स्वराज्य स्थापनेचा इतिहास

पहिली स्वारी – तोरणगडावर विजय

इ.स. १६४७ मधे सतरा वर्षांच्या शिवाजीराजांनी आदिलशहाच्या ताब्यातला तोरणगड जिंकला आणि स्वराज्याची मुहूर्तमेढ रोवली. तोरणगड हे स्वराज्याचे तोरणच ठरले. त्याच साली शिवाजीराजांनी कोंढाणा(सिंहगड), आणि पुरंदर हे किल्ले आदिलशहाकडून जिंकून पुणे प्रांतावर पूर्ण नियंत्रण मिळवले.या शिवाय तोरणगडासमोरील मुरुंबदेवाचा डोंगर जिंकून त्याची डागडुजी केली व त्याचे नाव त्यांनी राजगड असे ठेवले.


शहाजीराजांना अटक

शिवाजीराजांच्या यशस्वी स्वार्‍यां बिथरून शिवाजीराजांना आळा घालण्याची एक युक्ती म्हणून आदिलशहाने शहाजीराजांना अटक केली. शिवाय सुमारे ५००० फौज घेऊन फत्तेखान नावाच्या सरदाराला शिवाजीराजांवर हल्ला करण्यास पाठवले. शिवाजीराजांनी पुरंदरावर फत्तेखानाचा पराभव केला. बाजी पासलकर सैन्यासकट पळत्या फत्तेखानाच्या पाठलागावर सासवडपर्य़ंत गेले. सासवडजवळ झालेल्या लढाईत बाजी पासलकरांचा मॄत्यू झाला.

शिवाजीराजांनी मोगल बादशाह शाहजहान यास त्याच्या दख्खनच्या सुभेदाराकरवी (शहजादा मुरादबक्ष) पत्र पाठवून शहाजीराजांसकट त्याच्या चाकरीत जायची इच्छा प्रकट केली. त्याचा परिणाम म्हणून शाहजहानाने आदिलशहावर दबाव आणला आणि परिणामी शहाजीराजांची सुटका झाली. परंतु त्यासाठी शिवाजीराजांना कोंढाणा किल्ला, आणि शहाजीराजांना बंगळूर शहर आणि कंदर्पीचा किल्ला आदिलशहाला द्यावा लागला.

जावळी प्रकरण

आदिलशहाशी इमान राखणारा जावळीचा सरदार चंद्रराव मोरे शहाजीराजे आणि शिवाजीराजे यांच्याविरूद्ध आदिलशहाकडे कुरापती काढत असे. त्याला धडा शिकविण्यासाठी इ.स. १६५६ साली शिवाजीने रायरीचा किल्ला सर केला. त्यामुळे कोकण भागात स्वराज्याचा विस्तार झाला.

पश्चिम घाटावर नियंत्रण

इ.स. १६५९ पर्यंत शिवाजीराजांनी जवळपासच्या पश्चिम घाटातील आणि कोकणातील चाळीस किल्ले जिंकले होते.


आदिलशाहीशी संघर्ष


अफझलखान प्रकरण

अफझलखान मृत्यू

आदिलशहाच्या ताब्यात असणारे किल्ले जिंकत राहिल्यामुळे इ.स. १६५९ साली आदिलशहाने दरबारात शिवाजी महाराजांना संपविण्याचा विडा ठेवला. हा विडा दरबारी असलेल्या अफझलखान नावाच्या सरदाराने उचलला. मोठ्या सैन्यासह आणि लवाजम्यासह अफझलखान मोहिमेवर निघाला. अफझलखान वाईजवळ आला तेव्हा शिवाजीराजांनी सध्याच्या महाबळेश्वर जवळ असलेल्या प्रतापगडावरून त्यास तोंड देण्याचे ठरवले. तहाची बोलणी सुरू झाली आणि अंतिम बोलणीसाठी शिवाजी महाराजांनी स्वतः यावे असा अफझलखानचा आग्रह होता. पण शिवाजीराजांच्या वकिलांनी (पंताजी गोपीनाथ बोकील यांनी) अफझलखानाला गळ घालून प्रतापगडावरच भेट घेण्यास बोलावले. भेटीच्या नियमांनुसार दोन्ही पक्षांकडील मोजकीच माणसे भेटीसाठी येतील आणि दरम्यान सर्वांनी नि:शस्त्र राहण्याचे ठरले.

शिवाजीराजांना अफझलखानच्या दगाबाजपणाची कल्पना असल्यामुळे त्यांनी सावधगिरी म्हणून चिलखत चढविले आणि सोबत बिचवा तसेच वाघनखे ठेवली. बिचवा चिलखतामध्ये दडविला होता तर वाघनखे हाताच्या पंजाच्या आतमध्ये वळविलेली असल्यामुळे दिसणारी नव्हती. शिवाजी महाराजांसोबत जिवा महाला हा विश्वासू सरदार होता तर अफझलखानसोबत सय्यद बंडा हा तत्कालीन प्रख्यात असा दांडपट्टेबाज होता. प्रतापगडावरील एका छावणीमध्ये भेट ठरली. भेटीच्या वेळी उंचपुर्‍या, बलदंड अफझलखानाने शिवाजी महाराजांना मिठी मारली आणि शिवाजीराजांचे प्राण कंठाशी आले. त्याच वेळी अफझलखानने कट्यारीचा वार शिवाजी महाराजांवर केला परंतु चिलखतामुळे शिवाजीराजे बचावले. अफझलखानाचा दगा पाहून शिवाजीराजांनी वाघनखे खानाच्या पोटात घुसवली. त्याचबरोबर अफझलखानाची प्राणांतिक आरोळी चहूकडे पसरली. सय्यद बंडाने तत्क्षणी शिवाजीवर दांडपट्ट्याचा जोरदार वार केला जो तत्पर जिवा महालाने स्वतःवर झेलला आणि शिवाजीराजांचे प्राण वाचले. यामुळेच “होता जिवा म्हणून वाचला शिवा” ही म्हण प्रचलित झाली.

आधीच ठरलेल्या इशार्‍याप्रमाणे भेटीच्या वेळी तीन तोफांचे बार प्रतापगडावरून काढण्यात आले, आणि खानाच्या छावणीच्या जवळपासच्या झाडाझुडुपांमध्ये दडून बसलेल्या मावळ्यांनी हल्ला करून खानाच्या सैन्याची दाणादाण उडविली. खानाचा मुलगा फाजलखान आणि इतर काही सरदार लपूनछपून वाईच्या मुख्य छावणीपर्यंत आले. इथे खानाचा जनाना होता. ते पाठलागावर असलेल्या नेताजीच्या सैन्यापासून वाचण्यासाठी खजिना, हत्ती व इतर जड सामान टाकून विजापूरला जनान्यासकट पळाले.
शिवाजीराजांना जनतेत मिळालेला आदर आणि प्रेम अनेक शतकांनंतरही टिकून आहे त्यामागचे त्यांची सहिष्णू वृत्ती हे फार महत्त्वाचे कारण आहे. अफझलखानाच्या मृत्यूनंतर त्यांनी त्याच्या शवाचे अंत्यसंस्कार इस्लामी पद्धतीने करून त्याची एक कबर प्रतापगडावर बांधली आणि त्या कबरीच्या कायम देखभालीची व्यवस्था केली.

अफझलखानच्या मृत्यूनंतर शिवाजीराजांनी दोरोजी नावाच्या सरदाराला कोकणपट्ट्यातील आणखी किल्ले आणि प्रदेश जिंकण्यास पाठवले. स्वतः राजे सातारा प्रांतात घुसून कोल्हापुरापर्यंत गेले व त्यांनी पन्हाळा जिंकून घेतला. नेताजीने त्याच्या सैन्यासह जवळपास विजापुरापर्यंत धडक मारली.

प्रतापगडाची लढाई

पहा प्रतापगडाची लढाई

कोल्हापूरची लढाई

पहा कोल्हापूरची लढाई

सिद्दी जौहरचे आक्रमण

अफझलखानच्या मृत्यूमुळे चिडलेल्या आदिलशहाने त्याचा सेनापती सिद्दी जौहर यास सर्व शक्तीनिशी हल्ला करण्याचा आदेश दिला. इ.स. १६६० साली झालेले हे आक्रमण स्वराज्यावरील अनेक मोठ्या संकटांपैकी एक समजले जाते. त्यासुमारास शिवाजीराजे मिरजेच्या किल्ल्याला वेढा घालून होते. सिद्दीच्या आक्रमणाची बातमी येताच राजे पन्हाळगडावर गेले आणि सिद्दी जौहरला त्याचा सुगावा लागताच त्याने गडालाच वेढा घातला आणि गडाची रसद तोडली. काही दिवस गडावरील सर्वांनी तग धरली पण सिद्दीचा वेढा उठण्याचे काही लक्षण दिसेना तेव्हा सर्वांशी खलबत करून शिवाजीराजांनी जवळच्या विशालगडावर पोहोचावे असा निर्णय घेतला. पन्हाळगडावरून एके रात्री शिवाजीराजे आणि काही मंडळी गुप्त रस्त्याने शिताफीने निसटले. ह्याचा पत्ता लागताच सिद्दी जौहरने सिद्दी मसऊदच्या बरोबर काही सैन्य पाठलागावर रवाना केले.

पावनखिंडीतील लढाई

पहा पावनखिंडीतील लढाई

पावनखिंड स्मारक

पन्हाळगडापासून काही अंतरावर वाटेत सिद्दीच्या सैन्याने त्यांना घोडखिंडीत गाठले आणि हातघाईची लढाई सुरू झाली. तेव्हा शिवाजीराजांचे विश्वासू पराक्रमी सरदार बाजी प्रभु देशपांडे यांनी शिवाजीराजांना विनंती केली की त्यांनी विशालगडासाठी पुढे कूच करावी आणि खिंडीतील लढाई स्वतः लढतील. विशालगडावर पोहोचताच तोफांच्या तीन डागण्या ऐकू आल्या म्हणजे शिवाजीराजे सुखरूप गडावर पोहचले असा संदेश मिळेल. बाजी प्रभु देशपांड्यांनी वचन दिले की जो पर्यंत तोफांचे तीन आवाज ऐकू येणार नाहीत तो पर्यंत सिद्दी जौहरला खिंडीमद्ध्येच झुंजवत ठेवतील.

शिवाजीराजांना ते पटेना पण ‘बाजी’च्या विनंतीवजा हट्टापुढे त्यांनी यास मान्यता दिली आणि विशालगडासाठी कूच केले. बाजींनी सिद्दीच्या सैन्याला रोखून धरण्यासाठी प्रयत्नांची शर्थ केली, पण संख्येने कितीतरी पटीने अधिक सैन्यापुढे बाजीप्रभूंनी प्राणांची बाजी लावली. ते स्वतः प्राणांतिक रितीने घायाळ झाले होते. शेवटी सैनिकांनी मृत्युपथावर असलेल्या घायाळ बाजींना एके ठिकाणी आणून बसविले, पण बाजींचे प्राण कानाशी साठले होते. थोड्या वेळाने तोफांचे तीन आवाज ऐकू आले आणि शिवाजीराजे गडावर पोहोचल्याचा तो संदेश समजल्यावरच बाजी प्रभु देशपांडे यांनी प्राण सोडले.

शिवाजीराजांना ही बातमी फार चटका लावून गेली. बाजीप्रभू हे ज्या घोडखिंडीत लढले आणि स्वतःच्या प्राणांचे बलिदान दिले त्या घोडखिंडीचे नाव शिवरायांनी पावनखिंड असे बदलले. बाजीप्रभूच्या बलिदानाने पावन झालेली ती पावनखिंड.

पुरंदराचा तह

पहा पुरंदराचा तह

मोगल साम्राज्याशी संघर्ष

मोगल सत्तेशी संघर्ष हा शिवचरित्राचा व्यापक आणि अविभाज्य भाग आहे. तत्कालीन मोगल साम्राज्य हे भारतातील सर्वांत बलाढ्य होते आणि औरंगजेब हा अतिशय कठोर आणि कडवा मोगल बादशहा दिल्ली येथे शासन करीत होता.


शाहिस्तेखान प्रकरण

मोगल साम्राज्याचा नर्मदा नदीपलीकडे विस्तार, तसेच शिवाजी महाराजांच्या राज्यविस्ताराला वेसण घालणे या दोन हेतूंसाठी औरंगजेबाने त्याचा मामा शाहिस्तेखान याला दख्खनच्या मोहिमेवर पाठविले. प्रचंड मोठा लवाजमा, सैन्य आणि फौजफाटा सोबत घेऊन शाहिस्तेखान निघाला आणि वाटेत असणार्‍या प्रत्येक राज्यात, गावात त्याने दहशत पसरवीत जमेल तेवढा जमेल तेथे विध्वंस केला. शेवटी पुण्याजवळील चाकणचा किल्ला जिंकून पुण्यातील शिवाजीराजांच्या लाल महालातच तळ ठोकला. शिवाजीराजांनी खानाचा बंदोबस्त करण्यासाठी एक धाडसी निर्णय घेतला तो म्हणजे लाल महालात शिरून खानाला संपविण्याचा. लाल महालात आणि अवतीभोवती खडा पहारा असे आणि महालात शिरणे अतिशय जोखमीचे काम होते.

एके रात्री लाल महालाजवळून जाणार्‍या एका लग्नाच्या मिरवणुकीचा आधार घेऊन काही मोजक्या माणसांसह स्वतः शिवाजी महाराज लाल महालात शिरले. महालाचा कानाकोपरा माहीत असल्यामुळे लवकरच प्रत्यक्ष शाहिस्तेखानच्या खोलीत शिवाजी महाराजांनी प्रवेश केला. तोपर्यंत महालात कोठेतरी झटापट सुरू झाल्यामुळे शाहिस्तेखानला जाग आली आणि तेवढ्यातच शिवाजीराजांना समोर पाहून खानाने जीव वाचविण्यासाठी सरळ खिडकीतून खाली उडी घेतली. शिवाजी महाराजांनी चपळाईने केलेला वार हुकल्यामुळे खानाच्या प्राणावर बेतण्याऐवजी त्याची तीन बोटे कापली गेली. या प्रकरणामुळे मोगल साम्राज्याची जी नाचक्की झाली ती स्वराज्यासाठी अधिकच फायद्याची ठरली. जे राजे मोगलांच्या आश्रयामुळे शिवाजी महाराजांना जुमानत नसत ते आता शिवाजीराजांच्या पराक्रमामुळे त्यांच्या बाजूने झुकले. आणखी एक वेगळा परिणाम या प्रकरणामुळे झाला, तो म्हणजे शिवाजीराजांना मिळालेला मानवी क्षमतेपेक्षा मोठा दर्जा आणि त्यामुळे जोडलेल्या दंतकथा.

अनेकदा या गोष्टीचा अप्रत्यक्ष फायदा शिवाजी महाराज किंवा त्यांच्या सैन्याला मिळाला. शत्रू सैन्यामध्ये शिवाजी महाराज घुसल्याच्या केवळ अफवा पसरवून संख्येने किरकोळ असलेल्या मावळ्यांनी संख्येने अनेक पटींनी मोठ्या सैन्याची उडविलेली दाणादाण ही याच गोष्टीची साक्ष देऊ शकते. इ.स. १६६३ सालचे शाहिस्तेखान प्रकरण शिवाजीराजांच्या जीवनात आणखी एका नाट्यमय प्रसंगाची भर घालून गेले.

सुरतेची पहिली लूट

इ.स. १६६४. सततची युद्धे आणि त्यामुळे रिता होत असलेला खजिना यामुळे शिवाजीराजे चिंतेत असत. मोगलांना किंवा इतर सुलतानांना ही चिंता फार सतावीत नसे. अन्याय्य कर लादून किंवा बळजबरीने खंडणी जनतेकडून वसूल करण्यात बादशाही कारभारास कमीपणा वाटत नव्हता. अनेक दिवसांच्या खलबतांनंतर शिवाजीराजांनी शेवटी एक उपाय शोधून काढला तो म्हणजे इतिहासाला माहीत असलेली सुरतेची पहिली लूट. आजच्या गुजरात राज्यातील सुरत शहर हे तत्कालीन मोगल राज्यात होते आणि व्यापारामुळे अतिशय श्रीमंत शहरांमध्ये गणले जात होते. सुरत शहराच्या लुटीमुळे दोन गोष्टी साध्य करता आल्या, एक म्हणजे मोगल सत्तेला आव्हान आणि राज्याच्या खजिन्यात भर.

लुटीचा इतिहास भारतामध्ये अतिशय रक्तरंजित आणि विनाशक आहे. त्या पार्श्वभूमीवर सुरतेची लूट ही पूर्णपणे वेगळी जाणवते. शिवाजीराजांच्या आज्ञेनुसार स्त्रिया, मुले आणि वृद्ध यांच्या केसालाही धक्का न लावता ही लूट केली गेली. मशिदी, चर्च यासारख्या देवस्थानांनाही लुटीतून संरक्षण दिले गेले.

मिर्झाराजे जयसिंह प्रकरण

पुरंदरचा तह

इ.स. १६६५. औरंगजेबाने त्यांचे पराक्रमी सेनापती मिर्झाराजे जयसिंह याला प्रचंड सैन्यासह पाठविले. शिवाजीराजांचा प्रतिकार थिटा पडला आणि निर्णायक लढाईनंतर पुरंदरचा तह झाला आणि शिवाजीराजांना तहाच्या अटींनुसार २३ किल्ले द्यावे लागले. त्याबरोबरच स्वतः आग्रा (तत्कालीन मोगल राजधानी) येथे पुत्र संभाजी यासह औरंगजेबासमोर हजर होण्याचे कबूल करावे लागले.

आग्य्राहून सुटका

इ.स. १६६६ साली औरंगजेबाने शिवाजीराजांना दिल्ली येथे भेटीसाठी आणि विजापूरवर त्यांनी केलेल्या आक्रमणावर चर्चा करण्यास बोलाविले. त्यानुसार शिवाजीराजे दिल्लीला पोहोचले. त्यांच्यासोबत नऊ वर्षांचा संभाजी देखील होता. परंतु दरबारात त्यांना कनिष्ठ सरदारांच्या समवेत उभे करून शिवाजीसारख्या राजांचा उपमर्द केला. या अपमानामुळे अतिशय नाराज होऊन शिवाजीराजे तडक दरबाराबाहेर पडले असता त्यांना तत्क्षणी अटक करून नजरकैदेत ठेवण्यात आले. लवकरच त्यांची रवानगी जयसिंहाचे पुत्र मिर्झाराजे रामसिंग यांच्याकडे आग्रा येथे करण्यात आली.

शिवाजीराजे दिल्ली दरबारात

शिवाजीबद्दल आधीपासूनच धास्ती असल्यामुळे त्यांच्यावर कडक पहारा ठेवला होता. काही दिवस निघून गेले. सुटकेसाठी प्रयत्‍न फोल ठरले होते. शेवटी शिवाजीराजांनी एक योजना आखली. त्या योजनेनुसार त्यांनी आजारी पडल्याचे निमित्त केले आणि त्यांच्या प्रकृतीस्वास्थ्यासाठी विविध मंदिरांना व दर्ग्यांना मिठाईचे पेटारे पाठविण्यात येऊ लागले. सुरुवातीला पहारेकरी प्रत्येक पेटारा बारकाईने तपासून पहात पण काही दिवसांनी यात ढिलाई होऊ लागली. नंतर त्यांनी तपासण्याचेदेखील सोडले. या गोष्टीचा फायदा घेऊन एक दिवस शिवाजीराजे आणि संभाजी एकेका पेटार्‍यामध्ये बसून निसटण्यात यशस्वी झाले. कोणास संशय येऊ नये यास्तव शिवाजीराजांचा विश्वासू हिरोजी फर्जंद हा शिवरायांचे कपडे चढवून आणि त्यांची अंगठी दिसेल अशा पद्धतीने हात बाहेर काढून झोपल्याचे नाटक करीत होता. शिवराय दूरवर पोहोचल्याची खात्री आल्यावर तो देखील पहारेकर्‍यांना बगल देऊन निसटला. बराच वेळ आतमध्ये काही हालचाल नाही हे वाटून पहारेकरी आत गेले असता त्यांना तेथे कोणीही आढळले नाही तेव्हा त्यांना सत्य परिस्थिती समजली. तोपर्यंत शिवाजी निसटून २४ तास झाले होते.

आग्रा येथून शिवाजीराजांनी वेषांतर केले आणि लगोलग स्वराज्याकडे न जाता मथुरे कडे गेले, तेथे संभाजीला त्यांनी वेगळ्या मार्गाने काही दुसर्‍या विश्वासू माणसांबरोबर पाठविले. एका संन्याशाच्या वेषात महाराष्ट्रात प्रवेश केला. त्यातदेखील त्यांना अनेक खबरदार्‍या घ्याव्या लागल्या. ते स्वतः अतिशय लांबच्या आणि तिरकस, वाकड्या मार्गाने मजल-दरमजल करीत आले. उद्देश हाच होता की काही झाले तरी पुन्हा औरंगजेबाच्या हातात पडायचे नाही.

यात आणखी एक गोष्ट उल्लेखनीय आहे. दिल्लीभेटीपूर्वी त्यांनी राज्यकारभारासाठी जे अष्टप्रधानमंडळ स्थापले होते, त्या मंडळाने राजांच्या अनुपस्थितीमध्ये देखील राज्याचा कारभार चोख चालविला होता. हे शिवाजीराजांचे आणि अष्टप्रधानमंडळाचे फार मोठे यश आहे.

सर्वत्र विजयी घोडदौड

शिवाजीराजे परतल्यानंतर त्यांनी झालेल्या अपमानाचा सूड घेण्यासाठी पुरंदरच्या तहात दिलेले सर्व तेवीस किल्ले जिंकून घेतले. त्यांनी त्यातील पहिल्यांदा कोंढाणा घ्यायचे ठरवले. कोंढाण्याच्या लढाईत सुभेदार तानाजी मालुसरे यांस लढताना वीरमरण आले.



६ जून इ.स. १६७४ रोजी शिवाजीराजांना रायगडावर राज्याभिषेक करण्यात आला. त्या दिवसापासून शिवाजीराजांनी शिवराज्याभिषेक शक सुरू केला आणि शिवराई हे चलन जारी केले. या शिवाय नवी कालगणना सुरू होऊन नवा शक सुरू झाला, फारसी-संस्कृत शब्दकोश बनवला गेला. यामध्ये फारसीच्या जागी संस्कृत शब्द वापरणे यासाठी हुकुम जारी केले. तसेच पंचांगशुद्धी करण्याची सक्ती केली. यासाठी कृष्ण दैवज्ञ नामक ज्योतिषी आणवला. या ज्योतिष्याने ग्रंथ लेखन करावे आणि संबंधितांना रित घालून द्यावी असा आदेश दिला. तसेच त्याज कसडून ‘करणकौस्तुभ’ नामक ग्रंथही लिहवून घेतला.


भारतात इंग्रज येण्यापूर्वी तिथीनुसार व्यवहार होत असत. इंग्रजी राज्य आल्यावर ग्रेगरीय दिनदर्शिकेनुसार व्यवहार होऊ लागले.

ग्रेगरीय दिनदर्शिका भारतात लागू झाल्यावर ज्यांचा जन्म झाला त्यांची जयंती तारखेने करतात. महात्मा फुले, महात्मा गांधी, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, लोकमान्य टिळक या सर्व महापुरूषांचा जन्म भारतात ग्रेगरीय दिनदर्शिका लागू झाल्यावर झाला होता. त्यामुळे त्यांची जयंती तारखेने केली जाते.

तुकाराम, बसवेश्वर, शिवाजी, गौतम बुद्ध या साऱ्यांचा जन्म भारतात ग्रेगरीय दिनदर्शिका लागू करण्यापूर्वी झालेला आहे. त्यांच्या काळात सारे व्यवहार तिथीने करत असत. त्यांचे जन्मदिवस तिथीने साजरे होतात.

आज ज्या ग्रेगरीय दिनदर्शिकेनुसार शिवाजी महाराजांच्या जन्माची तारीख १९ फेब्रुवारी अशी निश्चित केली आहे, ते कॅलेंडर शिवाजीच्या वेळेला युरोपातसुद्धा प्रचलित नव्हते. इंग्रजांनी ग्रेगोरियन कॅलेंडर १७५२ साली स्वीकारले, तोपर्यंत त्यांच्या साम्राज्यात जुलियन दिनदर्शिका अधिकृत होती. जुलियन दिनदर्शिकेतील कालगणना व ग्रेगोरीय दिनदर्शिकेतील कालगणना यांच्यात १७०० सालपर्यंत १० दिवसांचा तर १७०० सालापासून पुढे ११ दिवसांचा फरक येतो. (जुलियन दिनदर्शिका पुढे गेली होती.) त्यामुळे जुलियन दिनदर्शिकेनुसार निर्धारित १९ फेब्रुवारी ही तारीख १० – ११ दिवसांनी चुकते. (४ आॅक्टोबर १५८२ ज्युलियन या तारखेनंतरचा पुढचा दिवस ग्रेगोरियन १५ आॅक्टोबर १५८२ येतो.). अनेक ठिकाणी शिवाजी महाराजांच्या जन्मावेळी जी कालगणना प्रचलित होती त्यानुसार शिवाजी जयंती तिथीनुसार साजरी केली जाते. सरकारी जयंती तारखेनुसार असते.

शिवाजीचा जन्म १६२७ साली झाला अशी जेव्हा मान्यता होती तेव्हा जयंतीची तिथी वैशाख शुद्ध तृतीया येत असे. जेव्हा जन्मसाल १६३० नक्की झाले तेव्हा तिथी फाल्गुन वद्य तृतीया येऊ लागली. शिवाजीच्या जन्मावेळी जर ग्रेगोरीय दिनदर्शिका प्रचलित असती तर १६३० सालची फाल्गुन वद्य तृतीया १९ फेब्रुवारीला आली असती. म्हणून, २००१ सालापासून १९ फेब्रुवारी ह्या तारखेला सरकारी शिवजयंती साजरी होते. पहा : शिवाजीच्या जन्मतारखेचा वाद


शिवाजीच्या जयंतीला महाराष्ट्रात शिवजयंती म्हणतात. शिवाजीच्या जन्मतारखेबद्दल वाद असल्याने शिवजयंती महाराष्ट्रात वर्षभरात किमान दोनदा साजरी होते. त्या दिवशी दिवसभर ढोल-ताशे वाजवीत मिरवणुका निघतात आणि शिवाजीच्या पुतळ्यांना हार घालण्याचा कार्यक्रम होतो. मुंबईसारख्या शहरात शिवजयंतीच्या मिरवणुकीत १००च्या वर मालमोटारी व त्यांवर देखावे असतात.

भिवंडी आणि मालेगाव येथे या दिवशी अनेकदा दंगली झाल्या. इ.स. १९७० साली भिवंडीत शिवजयंतीची मिरवणूक मशिदीसमोर फार काळ रेंगाळल्यामुळे तुफान दंगल झाली. त्यामुळे भिवंडीत शिवजयंतीची मिरवणूक काढायला १४ वर्षांची बंदी घातली गेली. इ.स. १९८४ साली परवानगी मिळाली आणि त्यावर्षी झालेल्या भीषण दंगलीत अनेक वाहने जळून खाक झाली. त्यामुळे आता मिरवणुकीत सामील होण्यास वाहने मिळत नाहीत. प्रत्येक शिवजयंतीच्या एक आठवडा आधी भिवंडीतले झोपडपट्टीवासी आपले चंबूगबाळे आवरून झोपडी सोडून परगावी जातात.

शिवाजीमहाराजांविषयी ललितेतर लेखन

  • ईस्ट इंडिया कंपनी-Factory Records
  • डच ईस्ट इंडिया कंपनी-Factory Records
  • छत्रपति शिवाजी महाराज (लेखक – दि.वि. काळे)
  • झुंज नियतीशी (अनुवादित, अनुवादक – इंद्रायणी चव्हाण, मूळ इंग्रजी – Challenging Destiny : Chhatrapati Shivaji – A Biography, लेखक – मेधा देशमुख-भास्करन)
  • डाग रजिस्टर- डच पत्रव्यवहार
  • श्री भोसले कुलाचा वंशवृक्ष (इंद्रजित सावंत), (२०१७)
  • मराठा-स्वराज्य संस्थापक श्रीशिवाजी महाराज (१९३२); लेखक – चिंतामण विनायक वैद्य
  • राजा शिवछत्रपती (लेखक – ब.मो. पुरंदरे, १९६५)
  • छत्रपती शिवाजी महाराज‘ प्रकाशन १९७० मध्ये यशवंतराव चव्हाण यांच्या हस्ते   (पूर्वार्ध व उत्तरार्ध,पृष्ठसंख्या १२००) लेखक: वासुदेव सीताराम बेंद्रे.
  • छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या गोष्टी (बालवाङ्मय, श्रीकांत गोवंडे)
  • श्री राजा शिवछत्रपती-खंड १ & २, (गजानन भास्कर मेहेंदळे)
  • शककर्ते शिवराय, खंद १ आणि २ (१९८२) लेखक – विजय देशमुख : (हिंदी अ्नुवादसुद्धा उपलब्ध)
  • शिवकालीन घोडदळ आणि युद्धनीती (डॉ. राम फाटक)
  • शिवकालीन पत्रसार संग्रह खंड १ व २ : भारत इतिहास संशोधक मंडळ
  • शिवकालीन स्त्रियांचे अधिकार (नीलिमा भावे)
  • शिव छत्रपतींचे चरित्र (रघुनाथ विनायक हेरवाडकर)
  • शिवछत्रपतींच्या समाधीचा शोध व बोध (३री आवृत्ती) (इंद्रजित सावंत?)
  • Shivaji – The Great Guerrilla (R..D. Palsokar)
  • Shivaji – ((सर यदुनाथ सरकार)
  • शिवाजी आणि रामदास (सुनील चिंचोळकर)
  • शिवाजी व शिवकाल (सर यदुनाथ सरकार; मूळ इंग्रजी; मराठी अनुवाद वि. स. वाकसकर, १९३०)
  • शिवाजी द ग्रँड रिबेल (इंग्रजी, डेनिस किंकेड, १९३०), नवी आवृुत्ती – ‘द ग्रँड रिबेल : अ‍ॅन इम्प्रेशन ऑफ शिवाजी’ (२०१५)
  • शिवाजी निबंधावली खंड १ व २
  • शिवाजी महाराजांचे अर्थशास्त्र (लेखक -प्रा. नामदेवराव जाधव)
  • क्षत्रियकुलावतंस छत्रपति श्रीशिवाजी महाराज ह्यांचे चरित्र (लेखक – कृष्णराव अर्जुन केळूसकर). हे शिवाजीचे मराठीतले १९०६ साली लिहिलेले पहिले चरित्र.
  • शिवाजी-निबंधावली भाग १ व २ : या ग्रंथात, श्री शिवाजी महाराजांच्या चरित्रावर अप्रत्यक्षपणे प्रकाश पाडणारे व शिवकालीन परिस्थितीचे वर्णन करणारे अनेक लेख संग्रहित केले आहेत.

या ग्रंथात पांडुरंग वामन काणे, शंकर दामोदर पेंडसे, गोविंद रामचंद्र राजोपाध्ये, रामकृष्ण परशुराम सबनीस, यशवंत खुशाल देशपांडे, वासुदेव आत्माराम देशप्रभू, जनार्दन सखाराम करंदीकर, महामहोपाध्याय रायबहादूर गौरीशंकर ओझा, शंकर वामन दांडेकर, श्रीक्रुष्ण व्यंकटेश पुणतांबेकर, भास्कर वामन भट, शिवराम काशीनाथ ओक, सुरेन्द्रनाथ सेन, पंडित वैद्यनाथन शास्त्री तसेच Sir Charles Malet अशा अनेक थोर इतिहास अभ्यासकांचे छत्रपती शिवाजीमहाराजांच्या संबंधित विविध विषयांवरील लेख आहेत.

  • शिवाजीची कर्नाटक मोहीम (एम.एस. नरवणे)
  • शिवाजी जीवन आणि काळ (गजानन भास्कर मेहेंदळे)
  • Shivaji Maharaj the greatest (हेमंतराजे गायकवाड)
  • शिवाजी महाराजांचा पुरुषार्थ (श्रीपाद दामोदर सातवळेकर)
  • शिवाजी महाराजांची डायरी (नामदेवराव जाधव)
  • शिवाजी महारांची पत्रे(
  • शिवाजी महाराजांचे अर्थशास्त्र (नामदेवराव जाधव)

साहित्यात व कलाकृतींमध्ये

मुख्य पान: छत्रपती शिवाजींविषयी साहित्य व कलाकृतीं
  • विभागातील मजकूर ज्ञानकोशीय पुनर्लेखनासाठी छत्रपती शिवाजींविषयी साहित्य व कलाकृतीं या मुख्य लेखात हलवला आहे. त्या लेखाचे काम झाल्यानंतर एक संक्षिप्त ज्ञानकोशीय उतारा या विभागात आणला जाईल. तोपर्यंत कृपया छत्रपती शिवाजींविषयी साहित्य व कलाकृतीं या लेखात लेखन करण्यास प्राधान्य द्यावे.

शिवाजीची स्तुती करणारे अभारतीय

  • काफीखान आणि इतर इतिहासकारांनी शिवाजीच्या स्त्रीदाक्षिण्याबद्दल भरभरून लिहिले आहे.
  • इंग्रजी फॅक्टरी रेकॉर्ड्‌समध्ये म्हटले आहे की शिवाजी स्त्रियांना अभय देतो हे सर्वश्रुत असल्याने युद्धामध्ये पराभव झाल्यानंतर शत्रुपक्षातील मातब्बर माणसे स्त्रीवेष घालून पळून जात.
  • शिवाजीच्या समकालीन इंग्रज, डच, फ्रेन्च, पोर्तुगीज आणि इटालियन प्रवाशांनी शिवाजीची तुलना जगाच्या इतिहासात अजरामर झालेल्या ॲलेक्झांडर, हॅनिबल, ज्युलियस सीझर, सरटोरियस यांच्याशी केली आहे. पण या थोर व्यक्तींमध्ये शौर्याव्यतिरिक्त दोषही होते. शिवाजी सर्वगुणसंपन्‍न होता. शिवरायांचे शौर्य, कल्पकता, संघटनाकौशल्य, राजधर्मपालन, स्त्रीदाक्षिण्य इत्यादी गुणांनी पाच शतके पारतंत्र्यात पडलेल्या देशास स्वातंत्र्य मिळवून दिले. पाश्चात्त्य राज्यकर्त्यांमध्ये दिसून येणाऱ्या राज्यलोभ, आसक्ती, व्यसनाधीनता द्वेष. लंपटपणा अशा अवगुणांपासून शिवाजीचे जीवन अलिप्त होते.

शिवाजीवर टीका करणारे लेखक, राजकारणी आणि पुस्तके

  • पुस्तकाचे नाव : शिवदिग्विजय (रचनाकाळ- इ.स. १८१८). टीकेचा तपशील :-

“शिवाजीची पत्‍नी सोयराबाई हिने आपल्या पतीवर विषप्रयोग केला, आणि त्यामुळे त्यांचा मृत्यू झाला.”

  • पुस्तकाचे नाव : अनुपुराण. या काव्याचा कवी- परमानंदाचा नातू गोविंदा. काव्याचा रचनाकाळ- इ.स. १७४५. टीकेचा तपशील :-

“शिवाजीची पत्‍नी सोयराबाई ही कलीची दूती असलेली राक्षसी होती. तिने केलेली सर्व कृत्ये स्वार्थापोटी केली होती. स्वाभिमान राखण्यासाठी व आपल्या शौर्याला वाट करून देण्यासाठी संभाजी मोगलांना मिळाला”
’अनुपुराण’ विश्वासार्ह नसल्याचे जदुनाथ सरकार आणि रियासतकार सरदेसाई यांनी म्हटले आहे.
सोयराबाईचा सवतीमत्सर, राजकारणातील तिची लुडबूड, शिवाजी महाराजांचे नैराश्य व बायकोच्या तंत्राने वागण्याची प्रवृत्ती या ’अनुपुराणा’ने सांगितलेल्या गोष्टींचे पडसाद रणजित देसाईंनी लिहिलेल्या ’श्रीमान योगी’ या पुस्तकात पडले आहेत.

  • पुस्तकाचे नाव : डच संग्रहातील डाग रजिस्टर (इ.स. १८८०; पृष्ठ क्रमांक ७२४ ते ७२९ पानांवरच्या २३-१०-१६८० च्या नोंदी). टीकेचा तपशील :-

“गोवळकोंड्याहून आताच बातमी आली, की शिवाजीच्या दुसऱ्या बायकोने शिवाजीवर विषप्रयोग केला असावा आणि आणि तिचा लहान मुलगा राजाराम याला गादीवर बसविण्याचा घाट घातला होता. त्याला तुरुंगात टाकले आहे आणि थोरला मुलगा संभाजी राज्य करीत आहे.”

  • पुस्तकाचे नाव : मनुचीने लिहिलेला ग्रंथ- ’स्टोरिया द मोगोर’ (खंड २ रा, पृष्ठ २३२). टीकेचा तपशील :-

“संभाजीविरुद्ध अनेक अधिकाऱ्यांच्या तक्रारी येऊ लागल्या, व शिवाजीस भीती पडली की त्या वेळीच थांबवल्या नाहीत तर राज्यातील प्रधान व अधिकारी बंड करतील. त्यामुळे शिवाजीने संभाजीस कैद करून एका किल्ल्यावर ठेवण्याचे ठरविले आणि धाकट्या मुलास आपल्यामागे राज्य देण्याचे निश्चित केले. पण संभाजीस आपल्या बापाच्या आज्ञांचा सुगावा लागला आणि त्याने वेळीच पलायन केले आणि आश्रयासाठी औरंगजेबाचा दरबार गाठला. घरच्या भांडणावर पडदा टाकण्यासाठी शिवाजीने संभाजीला मोगलांकडे पाठविले नव्हते.”

  • मुंबईकर इंग्रजांच्या २८-४-१६८०च्या पत्रातील माहिती :-

“शिवाजीच्या निधनाची निश्चित बातमी मिळाली. त्याला रक्ताची जोरात उलटी झाल्याने त्याचा मृत्यू ओढवला.”

  • ’मासिरे आलमगीर’ या पर्शियन लेखातील माहिती :-

“शिवाजी घोड्यावरून उतरला व अतिउष्णतेमुळे रक्ताची दोन वेळा उलटी झाल्याने तो मरण पावला.”

  • इगेन वी या लेखकाच्या पुस्तकातील मजकूर :-

“शहाजी हा निजामाच्या राज्याचा सेवक होता आणि त्याने पुणा परगणा दादोजी कोंडदेवावर सोपवून टाकला होता.”
हे तर्कट कोणत्याही कागदपत्रांत सापडत नाही. खरी गोष्ट अशी होती की “कर्नाटकातील आदिलशाही अत्याचाराने शहाजी अत्यंत व्यथित झाला होता. आदिलशहा, निजामशाहा आणि मोगल यांच्याकडे त्याने नोकऱ्या पत्करल्या. पण अविवेकी लहरी सुलतानी दरबारांतील हिंदुद्वेषी खुनशी मुसलमान सरदार, जनानखान्यातील कपट कारस्थाने या सर्वांमुळे शहाजीच्या निष्ठेचे कुठेच मोल नव्हते. त्यामुळे त्याने शिवाजीला सह्याद्रीने वेढलेल्या महाराष्ट्रात पाठविले व त्याच्याकडून आपल्या हयातीतच हिंदवी स्वराज्य निर्माण करण्याचे स्वप्न प्रत्यक्षात आणले. शहाजीला याची किंमतही मोजावी लागली. इ.स. १६४८ व १६६३मध्ये त्याला दोनदा कैद भोगावी लागली. दोन्ही वेळा शहाजी कैदेतून सहीसलामत सुटला. मात्र आदिलशहाने सिद्दी जौहर, सिद्दी यातून, मसूद आणि बहलोलखान या सरदारांना जबर शिक्षा केल्या. शहाजीला अशी शिक्षा करण्याचे आदिलशहाला धाडस झाले नाही, कारण शिवाजी बळ एवढे वाढले होते की, मोगलांविरुद्ध लढण्यासाठी शिवाजीची मदत घेण्याचे आदिलशहाने ठरविले होते. असा तहही त्याने केला होता.

  • व्हलेंटाइन, ग्रॅन्ट डफ, जे स्कॉट या इंग्रज इतिहासकारांची पुस्तके : टीकेचा तपशील :-

“अफझलखानाला शिवाजीने विश्वासघाताने मारले”

  • बंगाली इतिहासकार जदुनाथ सरकार यांचे पुस्तक : टीकेचा तपशील :-

“शिवाजी अक्षरशत्रू होता, त्याला मुळीच लिहिता वाचता येत नव्हते.”
या इंग्रजी आणि बंगाली इतिहासकारांनी केलेल्या विधानांना वि.का. राजवाडे, शेजवलकर, सेतुमाधव पगडी, दत्तो वामन पोतदार आणि डॉ. बाळकृष्ण या नामवंत संशोधकांनी पुराव्यांसहित समर्पक उत्तरे देऊन अशा आक्षेपांतील फोलपणा सिद्ध केला आहे.

  • भारतात असकारितेची चळवळ चालू होती त्या काळातील इंग्रजी वृत्तपत्रांतून प्रकट होणारी तत्कालीन भारतीय राजकारण्यांची मते :-

” अफझुलखानाचा वध आणि सुरतेची लूट हे शिवाजीच्या हातून घडलेले अक्षम्य गुन्हे आहेत.”
साहित्यसम्राट न.चिं. केळकरांनी असल्या विधानांचा खरपूस समाचार घेतला होता.

  • उत्तर प्रदेशातील सुलतानपूर येथील सय्यद तफझुल दाऊद सईदखान नावाच्या वकिलाने इ.स. १९३५ साली ’रिअल शिवाजी’ नावाचा ग्रंथ लिहिला होता. त्यात एका डच पत्रातील उल्लेख छापून शिवाजीराजांची प्रतिमा डागाळेल अशा तर्‍हेची शिवाजीच्या कुटुंबातील स्त्रियांसंबंधांत खोटीनाटे बदनामीकारक विधाने केली होती. भालजी पेंढारकरांनी या विरुद्ध कोल्हापुरात बंड पुकारले होते. कोल्हापूर संस्थानचे दिवाण रावबहादूर डी,ए, सुर्वे यांनी या पुस्तकावर बंदी घातली आणि जनतेच्या रोषाला आवर घातला. सय्यदच्या या पुस्तकातील मजकुराचे खंडन डॉ.बाळकृष्ण यांनी त्यांच्या ’शिवाजी द ग्रेट’ या ग्रंथात केले आहे.
  • पंडित नेहरूंच्या ’डिस्कव्हरी ऑफ इंडिया’ या पुस्तकात “शिवाजी हा एक दरवडेखोर आणि लुटारू होता” असे म्हटले आहे.

Bank Loan Options In India

Bank Loan Options In India

In india there are no of national multinational and local banks are available which gives people a loan based on their requirements, also they provides Loan according to government schemes. Followin are list of some options available

  1. loan
  2. real estate loan
  3. signature loan
  4. personal loan bad credit
  5. debt consolidation loan
  6. bad credit personal loan
  7. bad credit loan
  8. private student loan
  9. bad credit student loans
  10. short term loan
  11. bank loans
  12. home mortgage loan
  13. home improvement loan
  14. business loan
  15. easy cash loan
%d bloggers like this: